فصل سوم علاج زخمها به‌طور كلى اگر زخم در اندام گوشتى است ، چندين حالت وجود دارد كه بايد زخم از يكى از آن حالات باشد : 1 - تركى است مستقيم و هموار و ساده و خلل و كاهشى در گوشت زخمى رخ نداده است . 2 - زخمى است گرد و مدور . 3 - زخمى گوشه‌دار و چندضلعى است . 4 - زخم عبارت از تركى است كه چيزى از گوشت زخمدار را كاهش داده است . 5 - زخم ژرفارو بوده و ريشه دوانيده است . 6 - زخم سطحى و فقط در بالاييهاى اندام است . هريك از اين حالات ، علاج ويژه به خود را دارند . آنچه همهء زخمها در آن مشتركند اين است كه بايد به‌طور كلى زخم هر نوعى باشد ، خونريزى را بند آورد . و ما در اين باره كه چگونه در حالت وقوع زخم ، بسته به اينكه زخم در كجا واقع شده باشد ، چگونه بايد از خونريزى جلوگيرى به عمل آوريم ؟ باب ويژه‌اى داريم كه بحث مىشود . شايد در بعضى حالات مصلحت باشد بگذاريم كه در اندازهء معينى خون از زخم بريزد تا جاى آن ورم نكند و جوش درنياورد و سبب تب نشود . تا امكان داشته باشد نبايد بگذارى كه جاى زخم ورم كند ؛ زيرا زخم كه ورم نكند به آسانى معالجه مىشود و جزئياتش آشكار و پديدار است . اما اگر ورم يا كوفتگى بود ، يا از هم پاشيدگى در زخم رخ داد ، در لابه‌لاهاى زخم خون كمين مىكند كه در نتيجه يا ورم به بار آورد يا سبب چركين شدن زخم مىگردد ؛ كه در اين صورت معالجهء خود زخم ممكن نيست و بايد ورم را معالجه كرد . اگر از اثر كوفتگى گوشت اندام ، خون در اندام حبس آمد و اگر حس كردى كه خون حبس شده به اندازه‌اى شده است كه بايد به آن اهميت داد و كشيده شده است ، بايد در تحليل بردنش شتاب به خرج دهى ؛ يعنى آن خون بندآمده به چرك تبديل شود و به وسايل و داروهاى گرم و نرم‌كننده چرك را تحليل ببرى - كه اين وسايل را مىشناسى - پس بايد اگر ديدى خونريزى كمتر از حد لازم است خودت كمك كنى كه به حد مورد نياز خونريزى واقع شود . اگر زخم تركى است ساده و مستقيم و در جايى هموار است و چيزى از گوشت كاهش نيافته است ، شايد بستن و منع كردن چربى و آبى از رسيدن به آن در علاج كافى باشد و نياز به چيز ديگرى نباشد . البته بايد نگذارى كه چيزى در لايهء ترك‌خورده فرو رود ، نه مويى و نه غير مويى - هرچه باشد - و بايد مراقب مزاج اندام زخمى باشى و كوشش كنى كه بجز خون طبيعى چيز ديگرى را جذب نكند . اگر زخم گرد و مدور است ، يا شكلش نوعى است كه لبه‌هاى زخم از هم دورند و به هم نمىرسند ، يا كمى گوشت از آن كنده شده است ، بايد آن را بخيه بزنى و نگذارى چيزى رطوبى